Nhờ khả năng duy trì những cảm xúc phức tạp, thi thoảng không nhất quán và có khi còn mâu thuẫn với nhau của chúng tôi, sẽ rất khó để mô tả một cảm xúc thống nhất của ai đó với người khác. Việc tổng kết cảm xúc của 94 triệu người Việt Nam đối với Trung Quốc là gần như không thể. Kết luận chỉ dựa vào vài bình luận ẩu trên internet sẽ là sai lầm đấy. Nhưng tôi sẽ cố gắng để khách quan hết mức có thể và trả lời câu hỏi này nhằm mô tả nhiều mặt của những suy nghĩ ấy. Một vài tình cảm trong số kia được dựa trên sự thực, số khác lại chỉ là cảm nhận mà thôi, tôi sẽ không giải thích cái nào là cái nào đâu nhé Ai đó có thể sẽ thấy giật mình, và tôi hiểu rằng rất nhiều trong số những sự kiện lịch sử kia hoàn toàn không được đề cập, hoặc được minh oan trong các sách giáo khoa Trung Quốc, nhưng hỡi độc giả Trung Quốc, xin hãy cố chịu đựng cùng tôi nếu bạn muốn hiểu mọi chuyện.
Điều quan trọng là cần hiểu được rằng thái độ của nhiều người Việt Nam đối với Trung Quốc mang nhiều lớp khác nhau, đó là một mớ hỗn độn từ sự ngưỡng mộ, yêu mến, ghen tuông, nghi ngờ, ưu phiền và thù địch. Ghét có lẽ là cảm xúc quá mạnh để mô tả mọi thứ rồi. Tôi cho rằng, “thận trọng” sẽ là từ hợp lý hơn. Khái niệm khá trừu tượng về Trung Quốc có thể được phân chia ra làm ba phần rõ ràng hơn: văn hóa Trung Quốc, con người Trung Quốc và chính quyền Trung Quốc. Thái độ của người Việt Nam với ba điều đó không hề giống nhau đâu.
Dù rất không muốn thừa nhận nhưng văn hóa Trung Quốc có ảnh hưởng cực lớn tới chính chúng ta do một nghìn năm đô hộ (111 TCN - 938 SCN) và khả năng thống trị về mặt văn hóa mà Trung Quốc có được qua nhiều thế kỷ. Điều này tiếp diễn qua suốt thế kỷ hai mươi nhờ sự gắn bó của hai đảng cộng sản. Chúng tôi đã đưa cải cách ruộng đất, đưa cả cách mạng văn hóa về (ơn trời là chỉ ở mức độ thấp hơn nhiều), cả văn hóa sùng bái cá nhân và đảng cộng sản (ĐCS) Việt Nam cũng học tập theo ĐCS Trung Quốc. Lắm lúc tôi cũng thắc mắc rằng ngoài việc bắt chước Trung Quốc thì chúng tôi còn ý tưởng gốc nào nữa không? Sau một khoảng thời gian căng thẳng vì chiến tranh, nên kinh tế và văn hóa của Việt Nam giờ đây lại được gắn kết với Trung Quốc. Văn hóa đại chúng cùng lịch sử Trung Quốc thực sự cực kỳ phổ biến ở Việt Nam luôn đấy, bằng chứng là sự thành công về mặt thương mại của âm nhạc, văn học, và phim ảnh Trung Quốc.
Đa phần người Việt Nam đều tiếp xúc với văn hóa Trung Quốc ở mức độ nào đó, cả cổ điển lẫn hiện đại. Thế hệ trước đây, như bố mẹ tôi chẳng hạn, lúc lớn lên đã đọc tới mức thuộc lòng và say mê các tác phẩm như 三國演義 - Tam Quốc Diễn Nghĩa, 西遊記 - Tây Du Ký và những tác phẩm Trung Quốc khác. Các tác phẩm hồi trung học sẽ bao gồm Lỗ Tấn, thơ Đường và 聊齋誌異 - Liêu Chai Chí Dị. Tôi vẫn nhớ rằng mình đã cực kỳ xúc động bởi sự tao nhã và sâu sắc của những bài thơ thời nhà Đường. Các tiểu thuyết hiện đại của Trung Quốc cũng bán khá chạy, đặc biệt là tác phẩm của Quỳnh Dao. Tình cảm trong văn học Trung Quốc là thứ gì đó mà hầu hết người Việt Nam đều có thể liên hệ được với mình. Tương tự như vầy, rất nhiều người thấy rằng lịch sử Trung Quốc cực kỳ hấp dẫn, bằng chứng là sự thành công của những loạt phim truyện lịch sử Trung Quốc. Có người còn lo rằng trẻ em Việt Nam biết nhiều về lịch sử Trung Quốc hơn là lịch sử của chính đất nước mình đấy! Nhiều người đã thể hiện sự tôn trọng lớn với nét sâu sắc, thông thái và thậm chí là xảo quyệt tới từ nền văn minh Trung Quốc, sự phức tạp và cả vẻ đẹp trong ngôn ngữ và chữ viết Trung Quốc cùng sự phát triển thần tốc trong ba thập kỷ vừa rồi mà chúng tôi đang phải vật lộn để bám theo.
Tuy nhiên, chúng tôi cũng thấy được những tiêu cực từ văn hóa của chính mình trong văn hóa Trung Quốc, những điều mà chúng tôi không thích: sự tham nhũng, ô nhiễm môi trường, luôn lớn tiếng và thô lỗ, những chiêu trò gian lận trong kinh doanh, các vụ tai tiếng liên quan đến an toàn thực phẩm, sản phẩm kém chất lượng chứa hóa chất độc hại và những dự án cơ sở hạ tầng không đảm bảo. Và điều này tạo ra nghi vấn với bất cứ thứ gì liên quan đến Trung Quốc. Nhiều người cảm thấy tức giận vì giờ đây thị trường chúng tôi lại tràn ngập những hàng hóa giá rẻ tới từ Trung Quốc và từ đó nhiều doanh nghiệp của chúng tôi không trụ được, nhiều cơ sở hạ tầng lớn cũng do phía Trung Quốc xây dựng và từ đó nảy sinh những mối quan ngại về an ninh. Những bức ảnh về môi trường bị tàn phá ở Trung Quốc khiến chúng tôi phải rợn người. Do lịch sử từ trước, chúng tôi luôn luôn lo sợ rằng sẽ mất đi bản sắc của mình và bị Hán hóa, cũng như sợ rằng mình sẽ giống như Tây Tạng vậy. Nhiều người lo rằng nền văn hóa này chịu quá nhiều ảnh hưởng từ Trung Quốc, những người nổi tiếng tại Việt Nam lấy những cái tên nghe có vẻ giống tên Trung Quốc hoặc những bộ phim đạo phong cách Trung Quốc như trong ảnh sẽ gây tranh cãi và làm dư luận trở nên ồn ào.

Tất nhiên, cảm xúc đối với người dân Trung Quốc sẽ được định hình và giới hạn bởi trải nghiệm của mỗi cá nhân. Sự xuất hiện của những khu dân cư người Trung Quốc được tạo ra dành cho lao động Trung Quốc trong những năm gần đây ở Việt Nam khiến chúng tôi không hề yên tâm. Hành vi thô lỗ của nhiều du khách Trung Quốc tại Việt Nam cũng khiến hình ảnh đại lục xấu đi phần nào. Tuy nhiên, với cá nhân mình, tôi luôn thấy rằng ta dễ làm bạn với người Trung Quốc nhất bởi những tương đồng về văn hóa. Có lẽ điều đó đúng với phần lớn người Việt Nam và Trung Quốc. Ở đây không bàn tới chủ nghĩa dân tộc nhé, chúng tôi là những con người rất tương đồng có thể hòa hợp với nhau đấy.
Sau cùng thì, sự thù địch nhắm vào Trung Quốc được dành cho chính phủ Trung Quốc thôi. Một vài khả sát của Pew nè.

Với sự căng thẳng ở biển Đông vài năm qua cùng lịch sử hỗn độn quá dài để có thể kể hết ở đây (xem mục China–Vietnam relations - Wikipedia), tôi sẽ nói rằng thật dễ hiểu tại sao người Việt Nam lại lo ngại trước tham vọng của chính quyền Trung Quốc. Thật không quá khi nói rằng bản sắc của dân tộc Việt Nam có được nhờ vào cuộc kháng chiến lâu bền trước những lần Trung Quốc xâm lược và thống trị trong nhiều thế kỷ. Cũng rất khó để không coi một Trung Quốc phát triển thần tốc là mối đe dọa khi nền kinh tế lẫn quân đội Việt Nam đều khá bị áp đảo. Tôi cảm thấy rằng, dù mình có nói điều gì về lịch sử ở đây thì cũng bị những Quoran Trung Quốc yêu nước cáo buộc là bịa đặt mà thôi, vì thế tôi chỉ có thể khuyến khích các bạn tự tìm đọc. Bạn có thể phản đối, nhưng chí ít tôi hi vọng bạn có thể xem xét coi tại sao chúng ta lại có cảm giác như vầy. Tôi cũng đồng ý với những câu trả lời khác nói rằng chủ nghĩa dân tộc là thứ được cả hai chính phủ tạo ra và lợi dụng để khuấy động dư luận cũng như kéo sự chú ý của mọi người ra khỏi những vấn đề trong nước.



Vì thế tôi hi vọng rằng mình đã trình bày được ý kiến để nói rõ tình hình. Tôi mong rằng bạn sẽ có được nhận thức về quan điểm của những người Việt Nam, dù bạn có đồng ý hay không. Tôi thực sự có cảm giác khinh khi đối với chủ nghĩa dân tộc và cho rằng thật tệ hại khi con người của hai đất nước, dù rất tương đồng về mặt văn hóa, lại thù địch với nhau đến thế vì chính trị. Tôi mong là, từ việc giải thích mọi thứ theo cái nhìn khách quan, chúng ta sẽ cố hiểu lẫn nhau thêm một chút, để có thêm sự đồng cảm và vượt lên những lời nói khoa trương gây chia rẽ. Bằng không, thực sự sẽ tệ lắm đó.


















Trả lời: Huyen Nguyen, người Việt Nam đang sinh sống tại Úc
https://qr.ae/TWH85g
Một bài dịch của Vũ Cường tại QuoRaVeN

Cập nhật: 25/10/2019 ,14:37 | 14 Lượt xem

Keyword: